هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر حل مسئله به‌عنوان یک روش تدریس نوین بر کاهش تفکر قالبی مرتبط با «روانشناسی شخصیت» در برنامه‌های درسی دانش‌آموزان مقطع متوسطه دوم بود. در چارچوب یک طرح شبه‌آزمایشی با پیش‌آزمون و پس‌آزمون، گروه آزمایش طی یک دوره آموزشی مبتنی بر حل مسئله، با سناریوهای مسئله‌محور مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی و قضاوت‌های کلیشه‌ای روبه‌رو شد؛ در حالی‌که گروه کنترل به آموزش متداول بر اساس ساختار رایج برنامه درسی دسترسی داشت. ابزار اصلی جمع‌آوری داده‌ها پرسشنامه تفکر قالبی شخصیت بود که با ابعاد «باورهای قالبی»، «تعمیم ناروا» و «پیش‌داوری» سنجش می‌کرد و روایی و پایایی آن در مطالعه مقدماتی تعیین شد. داده‌ها با روش‌های آماری توصیفی و استنباطی شامل آزمون‌های t مستقل و t زوجی، تحلیل واریانس با اندازه اثر (η²) و نیز تحلیل کوواریانس (ANCOVA) برای کنترل اثر پیش‌آزمون تحلیل شد. نتایج نشان داد گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل کاهش معناداری در نمره تفکر قالبی نشان می‌دهد (p<.001)؛ به‌گونه‌ای که میانگین نمره کلی تفکر قالبی از پیش‌آزمون به پس‌آزمون به شکل معنی‌دار افت کرده است. اندازه اثر بالا (η² و d کوهن) حاکی از اهمیت تربیتی مداخله آموزشی بود. یافته‌ها همچنین نشان داد که اثر آموزش مبتنی بر حل مسئله در کاهش باورهای قالبی و پیش‌داوری برجسته‌تر از سایر ابعاد است. در مجموع، پژوهش حاضر از کارآمدی رویکرد حل مسئله برای کاهش الگوهای ذهنی کلیشه‌ای در بستر برنامه‌های درسی حمایت کرده و زمینه‌ساز طراحی مداخلات آموزشی مبتنی بر تفکر انتقادی و خودتنظیمی شناختی در حوزه روانشناسی شخصیت می‌شود.

آموزش مبتنی بر حل مسئله تفکر قالبی روانشناسی شخصیت برنامه‌های درسی تدریس نوین پیش‌داوری شناختی.