موسسه انتشارات بین المللی چتر اندیشه مجله پیشرفت های نوین در روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش 2588-6967 9 96 2026 06 06 شناسایی مؤلفه‌های شکل‌گیری روان‌شناسی کاذب بر اساس تجربه متخصصان روان‌شناسی: یک مطالعه کیفی مبتنی بر نظریه داده‌بنیاد 61 75 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA مهین دانشجوی دکترای روان شناسی تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران کیوان دانشیار گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی وعلوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران 2026 04 09 روان‌شناسی کاذب یکی از پدیده‌های آسیب‌زای اجتماعی و علمی است که با تکیه بر ادعاهای غیرمستند، تبلیغات فریبنده، استفاده نادرست از مفاهیم علمی و تعمیم تجربه‌های شخصی، در فضای عمومی و رسانه‌ای گسترش یافته است. هدف این پژوهش، شناسایی مؤلفه‌های شکل‌گیری روان‌شناسی کاذب بر اساس تجربه متخصصان روان‌شناسی است.پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و روش نظریه داده‌بنیاد انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از متخصصان، درمانگران، اعضای هیئت علمی و خبرگان حوزه روان‌شناسی گردآوری شده و سپس با کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شده‌اند یافته‌ها نشان داد مؤلفه‌هایی مانند تبلیغات فریبنده، فقدان منابع معتبر، ادعاهای بی‌پایه، استفاده نادرست از مفاهیم علمی، تعمیم تجربه‌های شخصی، وعده‌های فوری و تضمینی، مقاومت در برابر شواهد علمی و بهره‌گیری از شهرت افراد مشهور در شکل‌گیری و گسترش روان‌شناسی کاذب نقش دارند. روان‌شناسی کاذب پدیده‌ای چندبعدی است که در پیوند با ضعف سواد علمی، خلأ نظارت تخصصی، جذابیت راه‌حل‌های فوری و گسترش رسانه‌های اجتماعی شکل می‌گیرد. مقابله با آن نیازمند آموزش عمومی، تقویت سواد روان‌شناختی و نظارت علمی بر محتوای روان‌شناسی در جامعه است. /downloadfilepdf/15951